Сборникъ за Народни Умотворения, Наука и Книжнина, кн. VIII, 1892

М. Цѣпенков

 

III. Народни умотворения

 

8. Приказки фантастически и смѣшни

 

б) Смѣшни

 

Отъ Прилѣпъ.

Записалъ М. Цѣпѣнковъ.

 

1. От камчиньа манджа

2. Маісторот што го турнал оджакот

3. Жената што сакала да месит зелник без брашно и без мас

 

1. От камчиньа манджа

 

(Клинъ чорба).

 

Óтишол éден спáиіа во нéкое сéло и кóндисал вó една кýкьа нá конак. Домáкьинот со си́те кýкьни лугье óтишол в пóле на рáбота, а дóма беше остáиле éдна бáба, за да вáрдит кýкьата. Врéмето би́ло за рýчек, та пóсакал спáиіата от бабата рýчек. Му стáвила бабата ѫ́ржана пóгача и сóл-пипер. „Пòвели, спáио, лéб и сóл, што ни дáл Гóспод; ако беа невéстите óвде, мóжи да ти напрáиа и нéшто рýчек, ама за нéкѫсмет оти́доа на рáбота,” му рекла. „Óв, мóри бáбо, мóри мáіче, áми кога и́мат ѫржáн лебец нé берам гáіле іáс за мáнджа и кóга и́мат кáмчиньа белутрáчиньа óд нив с мóжам да нáпраам éдна мáнджа, што пѫ́рстите да си и́ и́зеиш от слáдина! Іá пóіди éден чáс пóнадвор, та сóбери трóа кáмчиньа белутрáчиньа кóлку éден гѫрс (двѣтѣ шепи) и ѝзми і со нéколку вóди, за да се óчистат ýбао, пóсле клáі во éдна тáва трóа вóда да зóврие и глéаі сéир штó манджа с кье ти нáпраам пѫ́рстите да си и́зеиш.” Кóга чýла си́рота бáба от спáиіата тóі збор, отѫ́рчала и нáбрала кáмчиньа, запáлила óгон и нáтерал бáбата да дóнесит трóа мáс (масло) и трóа брáшно, без ни́каква джéфа, чýнкьи кье сé нáучи бáба от кáмчиньа да праит мáнджа.

 

Óпѫржил спáиіата éдна кàша и и́ тýрил камчи́ньата внáтре, се повáриле мàлку со кáшата и клáл тáвата на тѫ́рпеза за да рýчаат, а бáбата тýку се чýдит како кьé бидат камчи́ньата и како кье сé іадат.

 

И викнал на бáбата спáиіата за и́ таіа да рýчат мáнджа óт кáмчиньа, и со гóлем кéф бáба сéднала да іáди. Зáватил спаиіата да мáка от кáшата и негдé-годе си вадел по нéкое кáмче, изли́жи го чи́нел и óстаі го на тѫ́рпеза. Извàила бáба и́ таіа éдно кáмче, вáтила да го джвáка, джвáкала джвáкала, ни́што жи́во не мóжела да го сóджвака и́ таіа го остáила на тѫ́рпеза и му рéкла на спаиіата: „ó-ó-ó-в мóре кýтри [1] спáио, дàли вáка кье напрáеше от кáмчиньа мáнджа, áми зá каша коі нé знаит да нáпраи, камчи́ньата и́ кладе кóлку за ýрвокос [2] а не óти за да се іáдат, за кóлку да ми стóриш мéне пàкос, за да си скѫ́ршам зáбот. Éте тóі мáрифет и́мала мáнджата твóіа, со кáмчиньа што іа нáпраи, за дéка пýсти éден зáб и́мав и́ тоі да го нéмам, тоі мáрифет іа нáучи пýстата бáба твóіа. И друго си іа

 

 

1. Думата кутра само женитѣ съмъ я слушалъ да я говорѭтъ помежду си: „аі а кутра да си биме, земи го чóрапов à кутра и нр. Кутрио стàрец што гó наіде. За óшто не гó немаш, мóри à кутро.

 

2. Урвокос, пакос. За урвокос сет рóдени арами́ите и лошитé лугье.

 

 

229

 

пóарджив мáвцата што кье іа іáдевме сетá кукьа, éто тоі мáрифет нàучив, спáио мóре,” му рéкла бáбата налýтена.

 

 


 

 

2. Маісторот што го турнал оджакот

 

Éден мáістор му нáпраил на нéкоі чóек éден óджак. На битисýанье вéчерта вáтил óджекот да се навáлуа за да пáгьа, и маісторот му óпирал плéкьите за да го пóдпират, да не пáдни. Арно áма плитáрите тéшкьи би́ле и вáтиле да се навáлаат, чýнкьи нáкриво бéше го нáпраил. Сви́кал по стóпанот от кýкьата: „éі чóрбаджи, éве óджакот го нáпраив, éла дàі ми гьýнлукот, óти кье го тýрнам, вáка да знáиш.” — „Арно, мáісторе, кье ми ти плáтам, слéзи дóлу кье ми́ ти нáтплатам.” — „Мóре іá óвде ми́ носиш пáри, іа кье го тýрнам,” му рéкол мáісторот. Брé го мóли стóпанот, брé го кóли, áрно áма маісторо нé му слéгуал ништо живо и нáі после óдваі го крéпе и ви́де óти кье пáгьат óджако, се пои́стал и паднал. Тикьи му рéкол стóпанот: „мóре óти го тýрна óджакот, мáісторе брé, да би́ áир нé видел?” — „Ами коа ти вéлев донéси ми гьýнлукот óвдеа, му рéкол налýтено и тоі на стóпанот, ти и́ч баре нé кьеше да ме знáиш. Лели́ іáс сум го прáил, кье го тýркам, éм кье го нàттуркам.” Едни́ пати и лáгата пóкрива страмóтата. Сàм мáісторот бéше се пóвалил пред друзи мáістори, оти тáка и́злагал. [1]

 

 


 

 

3. Жената што сакала да месит зелник без брашно и без мас

 

Éдна жéна си и́мала éдно дéте от 7—8 гóдини. „Áх бре чéдо, да и́мав трóа брáшно и мáс (масло), му рéкла, ти́кьи да напраев éден зéлник, со éдни ви́ткьи гóлеми, тáка тóлкаи, да да си рýчавме, та пóсле кье се скьиниме вóда пиéикьум.” Дéтето и се пýлило на мáіка си прáо в ýста, ти́кьи му се чи́нило, óти нави́стина зéлник кье му мéсела и му рéкло: „е да, мóри мáіко, кога кье го мéсиш, ти́кьи кóга кье скѫ́ршам óт ви́тката тáка тóлкав кóмат, за да си іáдам вéзден.” — „Кáко би́дуат да скѫ́ршиш тóлкав гóлем кóмат, бре никáквику, брé ненаси́тнику, áми пóмалку се кѫ́ршит, бре ненаси́т нику éден!” и му вѫ́рза една шлакáница пó уста си́лно. Кога го добóлело дéтето и се расплáкало, кýкьата іа крéвало. Чýл тáтко мý од бавча, каі што рáботел, дóтѫрчал да ви́ди штó плачит дéтето. „Штó плачит, мóри, дéтето, кóі ми гó тепат?” — „Áми ако плáчит, нéка сéди мáдру, нéка нé кѫршит ви́тка голéма, за да не гó тепам.” Му раскáжала за зéлникот како сáкала да го месит со рéт и зáошто го тéпала. Со лýтина тоі и сви́кал незе: „Заóшто не ми го óстааш дéтето, мóри, да ми іáди ви́тка, кóлку што ми сáкат, и дá ми рáстит? Еве сéга тáтка ти кье си го нáідиш іа, чéкаі да видиш, магáрице éдна!” Та кóга зéде éден стáп, ти́кьи іа грабнал жена си да іа тéпат. Спи́скала жéната, цéлото мáало го сóбрала. „Мóре стóі, чóече, да видиме што ти́ стóри жéната, шшо іа тéпаш?” му рéкле маáлците. Éле се рáзбра и іа óстаи.  Раскáжала жéната сéта рáбота за зéлникот и от коа чýле маáлците, беа му рéкле нá шега: „Е, é, é нéроден Пéтко, кáпа му кýпиле.”

 

[Previous] [Next]

[Back to Index]